Μονή Αγίου Παύλου

Ιδρύθηκε λίγα χρόνια πριν το 980 και ονομαζόταν Μονή του Αγίου Παύλου ή του Ξηροποτάμου. Κτήτοράς της φαίνεται να ήταν ο φημισμένος μοναχός Παύλος, πού ίδρυσε και τη Μονή του Αγίου Νικηφόρου, η οποία επίσης ονομαζόταν (και ονομάζεται) του Ξηροποτάμου. Το 14ο αι. μετατράπηκε σε κελλί της Μονής Ξηροποτάμου και περί το 1370 επανήλθε και πάλι στην τάξη των Μονών. Μεγάλος ευεργέτης της Μονής υπήρξε η σερβο-ελληνικής καταγωγής πριγκήπισσα Μαρία (Μάρω), σύζυγος του σουλτάνου Μουράτ Β΄ και μητέρα του Μωάμεθ του Πορθητού. Το Καθολικό, τιμώμενο στην Υπαπαντή του Χριστού, κτίσθηκε μεταξύ των ετών 1839-1844 και είναι ένα από τα άξιολογώτερα δείγματα της νεοελληνικής ναοδομίας. Το μαρμάρινο τέμπλο του, έργο του 1900, το κατασκεύασαν μαρμαράδες από την Τήνο. Το παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου κοσμείται με τοιχογραφίες του 1555. Τα σημαντικώτερα κειμήλια της είναι τα δώρα των Μάγων προς τον Χριστό (δωρεά της προαναφερθείσης Μαρίας) και ο ξυλόγλυπτος σταυρός με τις ένθετες μικρογραφικές ζωγραφικές παραστάσεις. Στην Αγίου Παύλου υπάγονται η Νέα Σκήτη και η Σκήτη του Λάκκου.