Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Παραμυθίας

Ανεβαίνοντας τη σκάλα που βρίσκεται στα αριστερά της κεντρικής πύλης του καθολικού της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου υπάρχει παρεκκλήσιο αφιερωμένο στην Παναγία την Παραμυθία. Μέσα σ’ αυτό μεταφέρθηκε μετά την τέλεση του θαύματος, που θα περιγράψουμε, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, τοιχογραφία του 14ου αι. που βρισκόταν άλλοτε στη δεξιά άκρη του εξωνάρθηκα...

Παλαιά υπήρχε η συνήθεια, βγαίνοντας οι πατέρες από το Καθολικό, μετά το τέλος της ακολουθίας του Όρθρου, να ασπάζονται την εικόνα της Παναγίας που υπήρχε στον εξωνάρθηκα. Εκεί ο Ηγούμενος έδινε τα κλειδιά της κλεισμένης για τις βραδυνές ώρες πύλης της Μονής στον θυρωρό για να ανοίξει.

Κάποια χρονιά, αρχές του 14ου αι., στις 21 Ἰανουαρίου, τελείωσε ο Όρθρος. Οι πατέρες αποσύρθηκαν στα κελλιά τους για να αναπαυθούν, μέχρι να αρχίσουν τα καθημερινά τους διακονήματα. Τότε θα ανοιγόταν και η πύλη της Μονής. Δεν γνώριζαν ότι έξω από αυτήν παραμόνευαν πειρατές,- τότε ήταν μάστιγα στο Αιγαίο πέλαγος-, που την είχαν περιλυκλώσει, έτοιμοι να εισβάλλουν για να καταστρέψουν τα πάντα.

Στο ναό βρισκόταν μόνος ο Ηγούμενος, αφοσιωμένος στην προσευχή του. Πετάχτηκε ξαφνικά ακούοντας μια φωνή, που δεν έμοιαζε με φωνή ανθρώπου. Έντρομος κοίταξε γύρω του. Δεν είδε κανένα. Έξάλλου κανένας δεν ήταν μέσα στό ναό. Και όμως κάποιος μίλησε. Συγκέντρωσε την προσοχή του και γεμάτος φόβο κατάλαβε ότι η φωνή προερχόταν από την εικόνα της Θεομήτορος. Με ευλάβεια τέντωσε το αυτί του για να ακούσει. Άκουσε τότε τη φωνή της Παναγίας να λέει: «Μην ανοίξετε σήμερα την πύλη της Μονής, αλλά αφού ανεβείτε στα τείχη, να διώξετε τους πειρατές».

Κατάπληκτος ο Ηγούμενος προσήλωσε τα μάτια του στην εικόνα της Θεοτόκου. Αντίκρυσε τότε ένα εκπληκτικό θαύμα.

Η μορφή της Παναγίας ήταν ζωντανή. Το βρέφος Ιησούς που κρατούσε στα χέρια της πήρε και αυτό ζωή. Κίνησε το δεξί του χέρι και έκλεισε το στόμα της αγίας Μητέρας του, στρέφοντας προς αυτήν το φωτεινό πρόσωπό του.

Μια γλυκιά παιδική φωνή ακούστηκε να λέει: «Μη, Μητέρα μου, μην τους το λες. Άφησε τους να τιμωρηθούν, όπως τους αξίζει, γιατί αμελούν τα μοναχικά τους καθήκοντα».

Τότε η Κυρία Θεοτόκος με μεγάλη μητρική παρρησία προς τον μονογενή Υιόν της, σήκωσε ελαφρά το χέρι, συγκράτησε το χεράκι του, έκλινε λίγο προς τα δεξιά το θείο της πρόσωπο και επανέλαβε πιο έντονα : «Μην ανοίξετε σήμερα την πύλη της Μονής, αλλά αφού ανεβείτε στα τείχη, να διώξετε τους πειρατές…Και κοιτάξτε να μετανοήσετε, γιατί ο Υιός μου είναι οργισμένος μαζί σας». Επανέλαβε δε και για τρίτη φορά την προειδοποίηση: «Σήμερα, μην ανοίξετε την πύλη της Μονῆς…». Μετά το διάλογο η Κυρία Θεοτόκος και το Πανάγιο Βρέφος της αποκαταστάθηκαν πάλιν σαν εικόνα.

Ο Ηγούμενος γεμάτος θαυμασμό συγκάλεσε όλους τους Πατέρες, διηγήθηκε σ’ αυτούς τα υπερφυσικά γεγονότα που συνέβησαν και τους επανέλαβε τα λόγια που είχε ακούσει από τα χείλη της Παναγίας και του Θείου Βρέφους προς την Μητέρα του.

Όλοι με κατάπληξη στράφηκαν προς το μέρος της θαυματουργού εικόνας. Και η κατάπληξη τους αυξήθηκε. Η παράσταση της εικόνας ειχε μεταμορφωθεί. Η σύνθεση μεταβλήθηκε ολοκληρωτικά και δεν έμοιαζε καθόλου με την παλαιά εικόνα. Διατηρήθηκε η μορφή όπως φαίνεται σήμερα. Η Παναγία να κρατά το χέρι του Χριστού κάτω από το στόμα της και να κλίνει το κεφάλι της δεξιά για να το αποφύγει. Η έκφραση του προσώπου της είναι γεμάτη απέραντη επιείκεια, αγάπη, συμπάθεια και μητρική στοργή. Ο Χριστός παρόλο που παριστάνεται ως βρέφος έχει αυστηρό πρόσωπο ως Κριτής.
Η εικόνα αυτή είναι πράγματι αχειροποίητος, διότι κατασκευάστηκε στη μορφή που είναι σήμερα, όχι από ανθρώπινο χέρι, αλλά από τη Χάρη του Θεού, μετά τη θαυματουργική επέμβαση της Παναγίας μας για τη διάσωση της Μονής. Ονομάστηκε «Παναγία Παραμυθία», δηλαδή Παρηγορήτρια. Και δικαίως· διότι όπως λένε οι προσκυνητές της Μονής, που δεν χορταίνουν να την βλέπουν, η θέα της γλυκιάς έκφρασης του προσώπου της Παναγίας ξεκουράζει, αναπαύει, γαληνεύει και παρηγορεί τη ψυχή του ανθρώπου.

Με το θαύμα αυτό φανερώνεται για άλλη μια φορά η μητρική παρρησία της Θεοτόκου στο να μεσιτεύει για τις αμαρτίες των ανθρώπων «προς τον Υιόν και Θεόν της» και οι σωτήριες πρεσβείες της με τις οποίες απαλάσσονται από τα δεινά που δίκαια τους αξίζουν για το πλήθος των αμαρτιῶν τους.
Η εικόνα μεταφέρθηκε στο ιδιαίτερο παρεκκλήσιο της Παραμυθίας. Μπροστά σ’ αυτήν οι μοναχοί διατηρούν ακοίμητο κανδήλι, ψάλλουν καθημερινά Παράκληση και τελείται κάθε Παρασκευή Θεία Λειτουργία. Παλαιότερα υπήρχε η συνήθεια οι κουρές των μοναχών να γίνονται σ’ αυτό το παρεκκλήσιο.

Με αυτή την εικόνα συνδέεται και ο βίος του Ὁσίου Νεοφύτου, ο οποίος διετέλεσε «προσμονάριος», δηλαδή φύλακας και διακονητής του παρεκκλησίου της Παραμυθίας.

Ο Ὅσιος βρισκόταν σε αποστολή και υπηρεσία εκ μέρους της Μονής για ένα χρονικό διάστημα σε κάποιο μετόχι της, στην Εύβοια. Εκεί αρρώστησε βαρειά. Παρακάλεσε τότε την Παναγία να τον αξιώσει να πεθάνει στη μονή της μετανοίας του. Άκουσε αμέσως τη φωνή της Παναγίας να του λέει: «Νεόφυτε, πήγαινε στη μονή σου και μετά από ένα χρόνο να ετοιμασθείς για την έξοδο σου από τη ζωή». Ευχαριστώντας θερμά την Παναγία ο Όσιος για την παράταση της ζωής που του δόθηκε, είπε στον υποτακτικό του να ετοιμασθούν για την επιστροφή στη μονή.

Πράγματι, μετά την παρέλευση ενός έτους, μια μέρα αφού κοινώνησε τα άχραντα μυστήρια, ανεβαίνοντας τη σκάλα μπροστά από το παρεκκλήσιο της Παραμυθίας, άκουσε πάλι τη φωνή της Παναγίας: «Νεόφυτε, ο καιρός της εξόδου σου έφθασε». Όταν πήγε στο κελλί του αδιαθέτησε και αφοῦ έλαβε συγχώρηση από όλους τους πατέρες της αδελφότητας, παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.

Η Ορθοδοξία των Αγίων Πατέρων

Από: Π.Β.Πάσχος, Έρως Ορθοδοξίας , εκδ. Αποστολικής Διακονίας , Αθήνα 1987. 

Όπως στους αρχαίους καιρούς, είχαν συνήθεια oι άνθρωποι, εκείνους που γυρνούσαν νικηταί απ' τους πολέμους, να τους πανηγυριζουν και να βάζουν την εικόνα τους ή τα αγάλματά τους στις πλατείες και στα στάδια, από ευγνωμοσύνη πρώτα, γιατί εσωσαν την πατρίδα τους από μεγάλον κίνδυνο και για να παραδειγματίζουν κιόλας τη νεότητα, έτσι σήμερα κ' εμείς οι ορθόδοξοι χριστιανοί: τιμούμε και πανηγυρίζουμε τους θεοφόρους Πατέρας της Εκκλησίας μας, που, σε καιρούς πολύ πονηρούς και πολύ δύσκολους για την Ορθοδοξία, πάλαιψαν γενναιότατα στις Οικουμενικές Συνόδους, όχι με κείνους τους εχθρούς που απειλούν την ελευθερία του σώματος, του τόπου ή του κράτους, μα με τους πιο φοβερούς: εκείνους που απειλούσαν την καθαρότητα της πίστεώς μας και τη σωτηρία της ψυχής μας. Πάλαιψαν δηλ. με τον ίδιο το διάβολο και τα ανθρωπόμορφα όργανά του. «Επειδή γουν πρέπον είναι να τιμούμεν τους ευεργέτας μας, διά τούτο και oι νομοθέται της Εκκλησίας μας ώρισαν να τιμούμεν τους αγίους και θεοφόρους Πατέρας, οπού αγωνίσθηκαν καί εκοπίασαν, διά να μας ελευθερώσουν από την αιχμαλωσίαν του πονηρού διαβόλου». Και, με το να δείχνουμε αυτήν την τιμή και την ευγνωμοσύνη μας στους γενναίους και ιερούς ακρίτες, στους θεοφόρους Πατέρας, που περιχαράκωσαν το πολεμούμενο κάστρο της Ορθοδοξίας, με στέρεα, υψηλά και ουρανοθέμελα τείχη, δηλ. με τα άγια δόγματα και τους κανόνες της Εκκλησίας μας, έχουμε και άλλη πνευματικήν ωφέλεια: ακούμε στην Εκκλησία -στον όρθρο ειδικά, που δυστυχώς πολύ λίγοι χριστιανοί τρέχουν να παρακολουθήσουν το πρωΐ- όλη τη δογματική διδασκαλία της Ορθοδοξίας, πλεγμένη ποιητικώτατα στους λειτουργικούς ύμνους. Kαι ακούγοντας την ορθή διδασκαλία. από τα τροπάρια της Εκκλησίας μας, πως δηλ. ο Χριστός εφόρεσε σάρκα «εκ της αγίας Θεοτόκου και ετελείωσεν όλην την εις τους ανθρώπους οικονομίαν του, έπειτα ανελήφθη και υπήγεν εις τους ουρανούς ως Θεός αληθινός» -για να αναφερθούμε στις κυριώτερες θέσεις μόνο· ακούγοντας λοιπόν και μελετώντας την ορθόδοξη διδασκαλία των θεοφόρων Πατέρων, μαθαίνουμε "επακριβώς" το περιεχόμενο της "θεοδιδάκτου πίστεώς μας", με όλες τις λεπτές αποχρώσεις και διατυπώσεις των "ευαγγελικών δογμάτων και των ευσεβών παραδόσεων". Κι ακόμα, ακολουθώντας την αγιασμένη παράδοση των θεοφόρων Πατέρων, γινόμαστε κ' εμείς ικανοί, οπλισμένοι με το θερμό ζήλο και τον "δικαιότατον θυμόν" και έχοντας στα πνευματικά μας χέρια "την σφενδόνην του Πνεύματος", να διώχνουμε μακριά απ' τη μάντρα της Εκκλησίας τους "ανιάτως περί την πίστιν νοσήσαντας", τους πολυώνυμους εχθρούς της Ορθοδοξίας, τους "βαρείς και λοιμώδεις λύκους", που αναφέρει το άγιο Ευαγγέλιο και ο ιερός υμνογράφος.

***

Πρέπει ίσως εδώ νά σημειώσουμε, πως η ποίηση των ιερών υμνογράφων, με τον κατανυκτικό λυρισμό της και την αγωνία της, γύρω από το βασικώτερο πρόβλημα-αίτημα, για τον ποιητή και για τον κάθε χριστιανό, τη σωτηρία δηλ. της ψυχής, δεν είναι καθαρή και συστηματική δογματική διδασκαλία· οι ποιηταί έχουν την ελευθερία τους και εδώ. Αυτό, ωστόσο, που για τον ειδικό ερευνητή δογματικό θεολόγο δημιουργεί μερικά προβλήματα, για το φιλακόλουθον αναγνώστη, που παρακολουθεί με προσοχή κ' ευλάβεια τα λεγόμενα, ψαλλόμενα και τελούμεγα στην Εκκλησία, είναι ο καλύτερος τρόπος για να μάθει τι πιστεύει και ακόμη να φυλάγει με φανατισμό τα ιερά δόγματα που του παραδίδει η μητέρα Εκκλησία. Θυμούμαι με πολλή συγκίνηση τους λόγους, που είπε πριν κάμποσα χρόνια σ' ένα Μητροπολίτη, ένας πανεπιστημιακός Καθηγητής, για τον τρόπο με τον οποίο διδάσκει η Εκκλησία τις δογματικές της αλήθειες και τον άλλο τρόπο της ειδικής επιστήμης: «Εκείνο, που ο ειδικός Καθηγητής -ας πούμε για το "ομοούσιον" της Α' Οικουμενικής Συνόδου- θα κάμει ένα χρόνο να το διδάξει, αναλύοντας και ερμηνεύοντας χιλιάδες ίσως σελίδες και παραπομπές, το διδάσκει η ιερά ύμνογραφία της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας με δύο αράδες μόνο, όπως π.χ. με το "Πάτερ, Λόγε, Πνεύμα, Τριάς ή εν μονάδι" και με άλλα "τριαδικά" τροπάρια"!
Αυτή την αλήθεια μπορεί να την ιδεί κανείς και στο γνωστό αριστούργημα της υμνογραφίας μας, το "δοξαστικόν" των αίνων στις Κυριακές των Πατέρων των Οικουμενικών Συνόδων, ποίημα του Γεωργίου Νικομηδείας, που αποτελεί κ' ένα από τά καλύτερα μαθήματα της παραδόσεως της βυζαντινής μουσικής, και που ψάλλεται σε ήχο πλάγιο του τετάρτου:

Τών αγίων Πατέρων ο χορός,
εκ των της οικουμένης περάτων συνδραμών,
Πατρός και Υιού και Πνεύματος Αγίov,
μίαν ουσίαν εδογμάτισε και φύσιν·
και το μυστήριον της Θεολογίας,

τρανώς παρέδωκε τη Εκκλησία.
Ους ευφημούντες εν πίστει,
μακαρίσωμεν λέγοντες·
Ω θεία παρεμβολή,

θεηγόροι οπλίται παρατάξεως Κυρίου·

αστέρες πολύφωτοι του νοητού στερεώματος·
της μυστικής Σιών οι ακαθαίρετοι πύργοι·
τα μυρίπνοα άνθη του Παραδείσου·
τα πάγχρνσα στόματα του Λόγου·

Νικαίας το καύχημα, οικουμένης αγλάϊσμα·

εκτενώς πρεσβεύσατε, υπέρ των ψυχών ημών. 

***

Αυτή τη μυστικήν ευωδία, που αποπνέουν τα μυρίπνοα άνθη του Παραδείσου, αυτό το σωτήριο και γλυκό φως, που μας περιχύνουν οι πολύφωτοι αστέρες του νοητού στερεώματος της μυστικής Σιών, δηλ. της Εκκλησίας του Χριστού· αυτό το μυστήριο της Θεολογίας, που μας αποκαλύπτουν τα πάγχρυσα στόματα του Λόγου, δεν μπορεί να το συλλάβει και να το ζήσει, παρά μόνον όποιος βαδίζει τον ίσιο δρόμο που περπάτησαν οι θεοφόροι Πατέρες της Εκκλησίας μας. Γιατί αυτοί είναι, κατά κάποιον τρόπο, τα ασφαλή μέτρα, για να γνωρίζουμε -εμείς οι διχασμένοι άνθρωποι, που ζούμε μέσα στο ψέμα και στην παχυλήν αμαρτία της σάρκας και του πνεύματος- την αλήθεια για το Θεό, τον άνθρωπο και τους δρόμους της θεώσεως και σωτηρίας μας. Κι αυτά τα μέτρα, για να τα γνωρίσουμε και να τα χρησιμοποιήσουμε, πρέπει να τα πλησιάσουμε, να τ' αγαπήσουμε, να ιδούμε τον τρόπο της αγίας ζωής τους, που δεν ήταν διαφορετική απ' τη διδασκαλία τους -όπως τραγικά το ζούμε μεις σήμερα- πρέπει να εγκομβωθούμε, όπως εκείνοι, την υψοποιό ταπείνωση, η οποία μπορεί και μαραίνει όλες τις εγωϊστικές καινοτομίες, τις αιρετικές αποκλίσεις, τις υπερβολές στην εγκόσμια πολιτεία μας και την προσχώρηση στη σκοτεινή και αμαυρωμένη ατμόσφαιρα των παθών. Όμως, είναι πολύ δύσκολο να το πετύχει κανείς αυτό σήμερα, γιατί ο καθένας μας, τη μόνη αυθεντία που παραδέχεται πως υπάρχει, άξια να παίξει το ρόλο του πνευματικού οδηγού και δασκάλου, είναι ο εαυτός του και μόνον ο εαυτός του. Κι αυτός ο εγωϊσμός μας είναι που δεν μας αφήνει να γνωρίσουμε ως οδηγούς και διδασκάλους μας, τους μόνους ικανούς να μας οδηγήσουν στην αλήθεια του Ευαγγελίον, που άμα τη γνωρίσουμε θα θέλουμε να τα πουλήσουμε όλα για ν' αγοράσουμε εκείνο, το μόνο που μας χρειάζεται πραγματικά: τη σωτηρία της ψυχής μας. Γιατί όλα τα άλλα, και τα πιο πνευματικά -κατ' επίφαση, βέβαια- αν δεν απεργάζονται τη σωτηρία της ψυχής μας, όπως την ευλογεί και τη θέλει η Εκκλησία, κι όπως τη διδάσκουν με την πλουσιώτατη πείρα τους oι άγιοι Πατέρες, όλα αποτελούν σατανικές διαβολές για εκτροπή απ' τον ορθόδοξο πνευματικό δρόμο. Απόδειξη μεγαλύτερη δεν υπάρχει απ' τους ίδιους τους αρχηγούς των διαφόρων αιρέσεων, που άρχισαν με μικρές εκτροπές απ' την πατερική παράδοση και γραμμή -ερμηνεύοντας, βέβαια, παρεξηγημένα κάποια χωρία της Αγίας Γραφής- και ύστερα κατέληξαν να γίνουν αρνηται της θεότητος του Χριστού ή του Αγίου Πνεύματος. Τόσο η αμαρτωλή ζωή τους και ο σατανάς είχε θολώσει το νου τους!

***

Ίσως είναι δυσχερέστατο πράγμα, να κατανοήσει ο άνθρωπος του σημερινού "δυσωνύμου", στην μεγαλύτερην αναλογία του, κόσμου, τι είναι ή ορθοδοξία των αγίων Πατέρων, ή αυτό που τελευταία ονομάζουμε, όχι άστοχα, ορθόδοξη πνευματικότητα. Νομίζω, πως είναι το ίδιο ακριβώς πράγμα, μόνο που η δεύτερη ονομασία είναι λιγώτερο σκληρή, ως κατόρθωμα -έτσι τουλάχιστον φαίνεται. Το κυριώτερο χαρακτηριστικό αυτής της ορθοδοξίας των Πατέρων, είναι αυτό που λέμε στη θεολογική γλώσσα "συμφωνία". Αυτή δεν οφείλεται στις θεολογικές σχολές ή ακαδημίες που σπούδασαν oι άγιοι Πατέρες, αλλά στο ’γιο Πνεύμα που φώτιζε την καθαρή τους διάνοια, για να θεολογούν ορθά. Kαι σ' αυτό το σημείο βρίσκεται και το κύρος και η αυθεντία των αγίων Πατέρων, ως συνόλου Πατερικής παραδόσεως, ως Πατερικής, θα λέγαμε, Εκκλησίας του Χριστού. Αυτή η "συμφωνία" των θεοπνεύστων Πατέρων των Οικουμενικών Συνόδων, ξεπερνά την εμπειρική και νοητική δύναμη του αμαρτωλού ανθρώπου. Γιατί είναι αποτέλεσμα ελλάμψεως του Αγίoυ Πνεύματος στις κεκαθαρμένες ψυχές τους. Αυτή η θεία έλλαμψη, που προϋποθέτει την σωματική και πνευματική κάθαρση και τον εξαγιασμό του νου, έδινε στους αγίους Πατέρας τη δύναμη να θεολογούν και να δογματίζουν εν "συμφωνία" -στις γενικές, βέβαια, γραμμές- χωρίς πλάνες και σατανικές αιρετικές ιδέες. Στις λεπτομέρειες και στην προσωπική διατύπωση κάθε εκκλησιαστικού Ιlατρός διασώζεται η ιδιοτυπία του, η προσωπική του έκφραση, για να δείχνεται και μ' αυτό τον τρόπο, πως το Πνεύμα είναι ελεύθερο. Και όχι μονάχα όπου θέλει "πνει", αλλά και όπως θέλει "πνει". Το ’γιον Πνεύμα είναι εκείνο που εμπνέει τη διδασκαλία στους αγ. Ιlατέρας και μοιράζει τα χαρίσματα· και ό,τι εκείνοι με τις μυστικές εμπειρίες τους και την προσωπική έκφρασή τους μας προσφέρουν, δεν είναι παρά ακτίνες πνευματικές της Αγ. Τριάδος, που διαθλώνται στο κάτοπτρο του αγίου βίου τους προς εμάς. Αυτό θα πει, πως η μόνη και ασφαλής οδός προς την ένωση με τον Θεό, είναι η βιωματική συνέχιση της Πατερικής Σκέψεως, της Πατερικής Παραδόσεως, της Πατερικής Θεολογίας, της Πατερικής Ζωής. Η "συμφωνία" των άγ. Πατέρων δίνει μια ενότητα στην όλη διδασκαλία της Εκκλησίας μας· και η ανόθευτη προβολή, στη σύγχρονη πνευματική ζωή της Εκκλησίας, του πραγματικού πνεύματος των Πατέρων και η, σύμφωνα μ' αυτό, πορεία των ανθρώπων, προσφέρει στους πιστούς ένα αίσθημα πνευματικής ασφαλείας, μιαν ελπίδα, που πλησιάζει τα όρια της βεβαιότητος, για τη σωτηρία της πολύτιμης ψυχής μας.

Οι άπειρες διαστάσεις της Ορθοδοξίας, που αποτελεί τον μεγαλύτερο και τον θερμότερον έρωτα των Πατέρων της Εκκλησίας μας, είναι κάτι δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να χαραχθούν από ανθρώπους που δεν έφτασαν στα μέτρα των Πατέρων, και που δεν έμαθαν να θεολογούν "αγνώστως". Τα μάτια μας έχουν πολλή λάσπη, για να μπορέσουν να ιδούν την αδαμάντινη, την παγκαλην Ορθοδοξία μας, όπως ακριβώς μας την παρέδωκαν οι άγιοι Πατέρες μας. Γι' αυτό ο καθένας μας βρίσκει κι από μια ευλογοφανή αφορμή, για να αποδεσμεύεται απ' τα "πεπαλαιωμένα" πατερικά πρότυπα, και να προοφεύγει κάθε φορά και σε νέα σχήματα ζωής και τάξεως πραγμάτων, να "αναπροσαρμόζεται", να "ανακατατάσσεται" και να "συσχηματίζεται" με τον νυν αιώνα, τον απατεώνα, για να μην απομένει ασυγχρόνιστος... Ο σατανάς έχει πολλούς λόγους να χαίρεται μ' αυτές τις καινοτομίες μας. Αλλά η Εκκλησία, μας φέρνει στη μέση τη γιορτή των αγίων Πατέρων και μας λέγει -για να μας προφυλάξει απ' τις ευκολοπάτητες παγίδες του σατανά: «Διά ταύτην την αιτίαν εορτάζομεν τους αγίους Πατέρας, επειδή αυτοί μετά τους Αποστόλους μας εδίδαξαν την ευσέβειαν και εκήρυξαν τον Χριστόν Θεόν αληθινόν· διά τούτο και ημείς κάθε χρόνον εορτάζομεν την μνήμην τους, διά να αναθυμούμεσθεν πώς αγωνίσθηκαν διά την Ορθοδοξίαν, και πώς τους ετίμησε και o Θεός και οι άνθρωποι. Το λοιπόν και ημείς, ας κρατούμεν την πίστιν βεβαίαν, οπού μας επαράδωκαν οι άγιοι Πατέρες, και ας σπουδάζωμεν να κάμνωμεν τας παραγγελίας των, ότι όσα είπαν και ενομοθέτησαν, όλά εκ Πνεύματος αγίου τα επαραδωκαν εις τους χριστιανούς. Μη λέγωμεν, ότι ανθρώπων λόγια είναι αυτά, μηδέ να βάνωμεν εις τον νούν μας ότι ποταποί άνθρωποι τα ενομοθέτησαν· αλλ' ας ιδούμεν τι άγιοι τα είπαν, οπού μόνον και το όνομά τους είναι θαυμαστόν». Και ακολουθώντας την ορθόδοξη διδασκαλία τους, να εναρμονίζουμε και τη ζωή μας με την ιδική τους αγία ζωή.

Αρματωμένος την Αρματωσιά του Θεού. Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης (Φ.Κόντογλου)

Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης

...και Βίντεο Αφιέρωμα στον Άγιο Δημήτριο.

Επιμέλεια αφιερώματος Σοφία Ντρέκου

Από το βιβλίο «Ασάλευτο Θεμέλιο» Ακρίτας 1996. Ο Φώτης Κόντογλου αγαπητοί αναγνώστες, συνέβαλε με το έργο του στην διατήρηση της Ελληνορθόδοξης Παράδοσής μας. Τα 16 μικρά κείμενα στο Ασάλευτο Θεμέλιο άλλοτε διηγήματα και άλλοτε συνεπτυγμνένα, δυσεύρετα σήμερα, αναδημοσιεύονται με σκοπό να αφυπνίσουν.

Αρματωμένος την Αρματωσιά του Θεού.  
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης

Του Αειμνήστου Φωτίου Κόντογλου

Μεθαύριο είναι η γιορτή του αγίου Δημητρίου, μεγάλη γιορτή για όλη την Ελλάδα, πλην ιδιαίτερα για τη Θεσσαλονίκη, που είναι κ η πατρίδα του. Εκεί θα γίνει φέτος μεγαλύτερη πανήγυρη, επειδή γιορτάζουνε τα εγκαίνια της φημισμένης εκκλησιάς του, που κάηκε στα 1917 και τώρα είναι πάλι ξανακαινουργιευμένη από την υπηρεσία του υπουργείου της Παιδείας.

Η πρώτη εκκλησιά ήτανε ένα χτίριο από τα πιο αρχαία της χριστιανοσύνης, χτισμένη εκατό χρόνια ύστερα από τα 303 μ.X., που μαρτύρησε ο άγιος Δημήτριος. Αλλά κάηκε ύστερα από 300 χρόνια και ξαναχτίσθηκε τον καιρό που βασίλευε ο Λέοντας ο Σοφός. 

Αυτά τα ιστορικά και κάθε άλλη πληροφορία για το χτίριο, για τα ψηφιδωτά που στολίζουνε τους τοίχους, για τις τοιχογραφίες, μπορεί κανένας να τα μελετήσει καταλεπτώς σ ένα χρήσιμο βιβλίο που έγραψε τελευταία στην απλή γλώσσα ο ξεχωριστός βυζαντινολόγος Ανδρέας Ξυγγόπουλος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης.

Ο άγιος Δημήτριος μαζί με τον άγιο Γεώργιο, είναι τα δυό παλληκάρια της χριστιανοσύνης. Αυτοί είναι κάτω στη γη, κ οἱ δυό αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ είναι απάνω στον ουρανό. Στα αρχαία χρόνια τους ζωγραφίζανε δίχως άρματα, πλην στα κατοπινά τα χρόνια τους παριστάνουνε αρματωμένους με σπαθιά και με κοντάρια και ντυμένους με σιδεροπουκάμισα. Στον έναν ώμο έχουνε κρεμασμένη την περικεφαλαία και στον άλλον το σκουτάρι, στη μέση είναι ζωσμένοι τα λουριά που βαστάνε το θηκάρι του σπαθιού και το ταρκάσι πόχει μέσα τις σαγίτες και το δοξάρι.

Τα τελευταία χρόνια, ύστερα από το πάρσιμο της Πόλης, οι δυο αυτοί άγιοι και πολλές φορές κι άλλοι στρατιωτικοί άγιοι ζωγραφίζουνται καβαλλικεμένοι απάνω σε άλογα, σε άσπρο ο άγιος Γεώργης, σε κόκκινο ο άγιος Δημήτρης. Κι ὁ μεν ένας κονταρίζει ένα θεριό κι ο άλλος έναν πολεμιστή, τον Λυαίο.

Αυτά τα άρματα που φοράνε ετούτοι οι άγιοι, παριστάνουνε όπλα πνευματικά, σαν και κείνα που λέγει ο απόστολος Παύλος:

«Ντυθήτε την αρματωσιά του Θεού για να μπορέσετε να αντισταθήτε στα στρατηγήματα του διαβόλου. Γιατί το πάλεμα το δικό μας δεν είναι καταπάνω σε αίμα και σε κρέας, αλλά καταπάνω στις αρχές, στις εξουσίες, καταπάνω στους κοσμοκράτορες του σκοταδιού σε τούτον τον κόσμο και καταπάνω στα πονηρά πνεύματα στον άλλον κόσμο. Για τούτο ντυθήτε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να βαστάξετε κατά την πονηρή την ημέρα, κι ἀφοῦ κάνετε όσα είναι πρεπούμενα, να σταθήτε. Το λοιπόν, σταθήτε γερά, έχοντας περιζωσμένη τη μέση σας με αλήθεια, και ντυμένοι με το θώρακα της δικαιοσύνης και με τα πόδια σας σανταλωμένα για να κηρύξετε το Ευαγγέλιο της ειρήνης κι από πάνω από όλα σκεπασθήτε με το σκουτάρι της πίστης, που με δαύτο θα μπορέσετε να σβήσετε όλες τις πυρωμένες σαγίτες του πονηρού. Και φορέσετε την περικεφαλαία της σωτηρίας και το σπαθί του πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού».

Αυτός ο ηρωικός και καρτερικός χαραχτήρας, που έχουνε οι πολεμιστές οπού μαρτυρήσανε για τον Χριστό σαν άκακα αρνιά, ανάγεται στα πνευματικά.

Ο άγιος Δημήτριος περισκεπάζει όλη την οικουμένη, όπως λέγει το τροπάρι του, αλλά ιδιαίτερα προστατεύει τη Θεσσαλονίκη, που τη γλύτωσε πολλές φορές και στέκεται κι ανθίζει ως τα σήμερα, καινούριος μέγας Αλέξαντρος, που η δύναμή του κ η αντρεία του δεν χαθήκανε με το θάνατό του, όπως έγινε στον Αλέξαντρο, αλλά ζει και φανερώνεται στον αιώνα, σ' όσους τον παρακαλάνε με θερμή καρδιά.

Η πατρίδα του βρίσκεται ολοένα σε κίνδυνο και σε σκληρές περιστάσεις κι ολοένα τον κράζει να τη βοηθήσει και να τη γλυτώσει. Και φέτος, ύστερα από τόσες γενεές που προστρέξανε με δάκρυα στην προστασία του, πάλι θα δράμουνε οι βασανισμένοι χριστιανοί στην εκκλησία του και θα κλάψουνε και θα ψάλλουνε πάλι το τροπάρι που λέγει: «Φρούρησον, πανεύφημε, την σε μεγαλύνουσαν πόλιν από των εναντίον προσβολών, παρρησίαν ως έχων προς Χριστόν τον σε δοξάσαντα».

Ο άγιος Δημήτριος, ο μεγαλομάρτυς και μυροβλύτης, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκηστα 260 μ.X. Οι γονιοί του ήτανε επίσημοι άνθρωποι κι ὁ Δημήτριος κοντά στη φθαρτή δόξα που είχε από το γένος του, ήτανε στολισμένος και με χαρίσματα άφθαρτα, με φρονιμάδα, με γλυκύτητα, με ταπείνωση, με δικαιοσύνη και με κάθε ψυχική ευγένεια. Όλα τούτα ήτανε σαν ακριβά πετράδια που λάμπανε απάνω στην κορόνα που φορούσε, κι αυτή η κορόνα ήτανε η πίστη στον Χριστό.

Εκείνον τον καιρό βασίλευε στη Ρώμη ο Διοκλητιανός κι είχε διορισμένον καίσαρα, στα μέρη της Μακεδονίας και στα ανατολικά, ένα σκληρόκαρδο και αιμοβόρον στρατηγό που τον λέγανε Μαξιμιανό, θηρίο ανθρωπόμορφο, όπως ήτανε όλοι αυτοί οι πολεμάρχοι, που βαστούσανε κείνον τον καιρό με το σπαθί τον κόσμο, ο Διοκλητιανός, ο Μαξέντιος, ο Μαξιμίνος, ο Γαλέριος, ο Λικίνιος, πετροκέφαλοι, αγριοπρόσωποι, δυνατοσάγωνοι, πικρόστομοι, με λαιμά κοντά και χοντρά σαν βαρέλια, αλύπητοι, φοβεροί. Αυτός διώρισε τον Δημήτριο άρχοντα της Θεσσαλονίκης κι ὅταν γύρισε από κάποιον πόλεμο, μάζεψε τους αξιωματικούς στη Θεσσαλονίκη για να κάνουνε θυσία στα είδωλα. Τότε ο Δημήτριος είπε πως είναι χριστιανός και πως δεν παραδέχεται για θεούς τις πελεκημένες πέτρες.

Ο Μαξιμιανός φρύαξε και πρόσταξε να τον δέσουνε και να τον φυλακώσουνε σ' ένα λουτρό. Όσον καιρό ήτανε φυλακισμένος, ο κόσμος πρόστρεχε με θρήνο κι άκουγε τον Δημήτριο που δίδασκε το λαό για την πίστη του Χριστού.

η εικόνα του Αγίου Δημητρίου του Μυροβλύτη είναι δια χειρός Φώτη Κόντογλου το 1948 

η οποία βρίσκεται στον Ιερό ναό Αγίου Ανδρέα Κάτω Πατησίων.

Ένα παλληκαρόπουλο, ο Νέστορας, πήγαινε κι αυτός κάθε μέρα κι ἄκουγε τη διδασκαλία του. Εκείνες τις ημέρες, παλεύανε πολλοί αντρειωμένοι μέσα στο στάδιο κι ο Μαξιμιανός χαιρότανε γι’ αυτά τα θεάματα· μάλιστα είχε σε μεγάλη τιμή έναν μπεχλιβάνη που τον λέγανε Λυαίο, άνθρωπο θηριόψυχο και χεροδύναμο, ειδωλολάτρη και βλάστημο, φερμένον από κάποιο βάρβαρο έθνος.

Βλέποντας ο Νέστορας πως τους είχε ρίξει κάτω όλους αυτός ο Λυαίος, και πως καυχιότανε πως είχε τη δύναμη του Άρη και πως κανένας ντόπιος δεν αποκοτούσε να παλέψει μαζί του, πήγε στη φυλακή και παρακάλεσε τον άγιο Δημήτριο να τον βλογήσει για να ντροπιάσει τον Λυαίο και τον Μαξιμιανό και τη θρησκεία τους.

Κι ὁ άγιος Δημήτριος έκανε την προσευχή του και τον σταύρωσε και παρευθύς έδραμε ο Νέστορας στο στάδιο και πάλεψε με κείνον τον άγριο το γίγαντα και τον έριξε χάμω και τον έσφαξε. Τότε ο Μαξιμιανός έγινε θηρίο από το θυμό του και μαθαίνοντας πως ο Νέστορας ήτανε χριστιανός και πως τον είχε βλογήσει ο Δημήτριος, πρόσταξε να τους σκοτώσουνε.

Σαν πήγανε στη φυλακή οι στρατιώτες, τρυπήσανε τον Δημήτριο με τα κοντάρια και έτσι πήρε τ' αμάραντο στέφανο, στις 26 Οκτωβρίου 296· μάλιστα είναι γραμμένο πως σαν είδε τους στρατιώτες να ρίχνουνε τα κοντάρια καταπάνω του, σήκωσε ψηλά το χέρι του και τον πήρανε οι κονταριές στο πλευρό, για να αξιωθεί το τρύπημα της λόγχης που δέχτηκε ο Χριστός στην πλευρά του κ έβγαλε αίμα και νερό η λαβωματιά του.

Τον Νέστορα τον αποκεφαλίσανε την άλλη μέρα έξω από το κάστρο. Οι χριστιανοί σηκώσανε τα άγια λείψανα και τα θάψανε αντάμα, κι από τον τάφο έβγαινε άγιο μύρο που γιάτρευε τις αρρώστιες, για τούτο τον λένε και μυροβλύτη. Απάνω στον τάφο χτίσθηκε εκκλησιά, τον καιρό που βασίλεψε ο μέγας Κωνσταντίνος. 

Στα κατοπινά χρόνια χτίσθηκε η μεγάλη εκκλησιά η τωρινή και στα 1143 ο βασιλέας Μανουήλ ο Κομνηνός έστειλε και πήρε στην Κωνσταντινούπολη την εικόνα του αγίου και την έβαλε στο μοναστήρι του Παντοκράτορος που ήτανε χτισμένη η εκκλησία του από τους Κομνηνούς και που τη λένε σήμερα Ζεϊρέκ και την είχανε κάνει παλαιότερα τεκέ οι ντερβίσηδες.

Στα εικονίσματά του είναι ζωγραφισμένος απάνω σε κόκκινο αντρειωμένο άλογο, που κοιτάζει σαν άνθρωπος, ομορφοσελωμένο, στολισμένο με χάμουρα και με γκέμια χρυσά, με τα μπροστινά ποδάρια σηκωμένα στον αγέρα, με την ουρά ανακαμαριασμένη, αλαφιασμένο από τον Λυαίο που κείτεται ματοχωμένος χάμω, τρυπημένος από το κοντάρι του αγίου Δημητρίου. Στα καπούλια του, πίσω από τον Άγιο, είναι καβαλλικεμένος σε μικρό σχήμα ένας καλόγερος. Είναι ο επίσκοπος Γαβριήλ, δεσπότης του Δαμαλά, που τον πιάσανε σκλάβο οι κουρσάροι μπαρμπερίνοι στα 1603 και τον πουλήσανε στο Αλγέρι, στον μπέη, που τον επήρε στο σεράγι του.

Κάθισε κάμποσα χρόνια σκλάβος και παρακαλούσε μέρα νύχτα με δάκρυα να τον λευτερώσει ο άγιος Δημήτριος. Όπου, μια μέρα σαν αύριο, παραμονή τ' αγίου Δημητρίου, τον είδε στον ύπνο του πως πήγε με τ άλογο και τον έβαλε καβάλα και φύγανε από την Αραπιά. Και σαν ξύπνησε το πρωί, βρέθηκε λεύτερος στη Θεσσαλονίκη και δόξασε το Θεό και τον άγιο Δημήτριο και μπήκε σ ένα καράβι και πήγε στον Πόρο κι από τότε στα εικονίσματά του ζωγραφίζανε και το δεσπότη.

Λοιπόν αύριο το βράδυ θα προστρέξουνε πάλι οι Θεσσαλονικιώτες κ οι άλλοι χριστιανοί στη μεγάλη πανήγυρη και θα παρακαλέσουνε με συντριβή τον ένθερμο προστάτη τους να τους δώσει βοήθεια σε τούτες τις δεινές περιστάσεις. Και θα μαζευτούνε ο λαός ο ορθόδοξος κ οι άρχοντες κ οι δεσποτάδες και παπάδες και καλόγεροι και θα ψάλουνε στο μεγάλον εσπερινό τα κατανυχτικώτατα τροπάρια, με το μουσικό μέλος της Ορθοδοξίας· γιατί η Θεσσαλονίκη είναι η κιβωτός που σώθηκε η ορθόδοξη λατρεία από τον κατακλυσμό της φραγκολεβαντινιάς που πάγει να μας πνίξει με τους ανούσιους νεωτερισμούς της.

Εκεί θα συναχτούνε οι καλοί οι ψαλτάδες που ψέλνουνε ακόμα με κείνη τη σοβαρή ψαλμωδία που κρατά από τότε που θεμελιώθηκε η σεβάσμια τούτη εκκλησία, πούναι το καύχημα κ ἡ παρηγοριά της Ανατολής, ύστερα από την Αγιά Σοφιά της Κωνσταντινούπολης.

Και μεθαύριο στη λειτουργία, θα ψάλουνε στους Αίνους τα εξαίσια προσόμοια που είναι γεμάτα πόνο και ελπίδα και αγιασμένον ενθουσιασμό. Τάχει συνθέσει ένας από τους γλυκύτερους ποιητές της εκκλησίας μας, ο άγιος Θεοφάνης ο Γραπτός, ψυχή πονεμένη και καρτερική. Και θα σας εξηγήσω με λίγα λόγια πως βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη και μελώδησε αυτά τα συγκινητικά τροπάρια.

Αυτός ο άγιος μαζί με τον αδελφό του τον Θεόδωρο λέγονται «Θεόδωρος και Θεοφάνης οι Γραπτοί». Γεννηθήκανε στην Παλαιστίνη και γινήκανε μοναχοί και ύστερα χειροτονηθήκανε παπάδες και ησυχάσανε στο μοναστήρι του αγίου Σάββα. Ήτανε κι οἱ δυό σπουδασμένοι στο έπακρο και γνωρίζανε κατά βάθος την ελληνική και την αραβική γλώσσα.

Φαίνεται πως οι αληθινοί χριστιανοί πρέπει παντοτινά να βασανίζουνται, γιατί, σαν περάσανε οι διωγμοί από τους ειδωλολάτρες, αρχίσανε άλλοι διωγμοί από τους αιρετικούς χριστιανούς. Κι ὅσοι βασανισθήκανε από τους ειδωλολάτρες γινήκανε μάρτυρες, κι ὅσοι βασανισθήκανε από τους χριστιανούς αιρετικούς γινήκανε ομολογητές.

Τέτοιοι ομολογητές είναι και γράφουνται και τα δυό τούτα αγιασμένα αδέλφια, ο Θεόδωρος κι ὁ Θεοφάνης. Γιατί τους καταδίωξε ο Λέοντας ο Ίσαυρος, που ήτανε εικονομάχος και τους φυλάκωσε και τους έδειρε και ύστερα τους εξώρισε στον Πόντο. Κι ὁ μεν Θεόδωρος τελείωσε τον αγώνα στη δεύτερη εξορία που τους έστειλε ο Θεόφιλος, ο τρίτος εικονομάχος αυτοκράτορας ύστερα από τον Λέοντα, και πέθανε σ ένα ερημονήσι που το λέγανε Αρουσία, μέσα σε μεγάλα δεινά και σε στερήσεις. 

Ο δε Θεοφάνης εξωρίσθηκε στη Θεσσαλονίκη κ ἐκεῖ, σκλάβος και τυραννισμένος, σύνθεσε με κλαυθμό ψυχής αυτά τα τροπάρια, που με δαύτα ικετεύει τον άγιο Δημήτριο να γλυτώσει τη χριστιανοσύνη από τους ασεβείς και τυραννικούς ανθρώπους, και τη Θεσσαλονίκη από τους βαρβάρους που τη ζώνανε. Και λέγουνται Γραπτοί, επειδή ο Θεόφιλος πρόσταξε και τυπώσανε με πυρωμένο σίδερο απάνω στα μέτωπά τους ένα αδιάντροπο ποίημα που έκανε κάποιος αυλοκόλακας. 

Ο άγιος Θεοφάνης, άμα πέθανε ο αυτοκράτορας Θεόφιλος, ψηφίσθηκε επίσκοπος Νικαίας και εκοιμήθη, γέροντας γεμάτος από πνευματική ευωδία, στα 850 μ.X. ΟΝικηφόρος Κάλλιστος τον λέγει ηδύφωνον μουσικόν αυλόν κι ὁ Σουΐδας ποιητήν. Έγραψε πολλές υμνωδίες σε διάφορες γιορτές, σύνθεσε και κανόνα συγκινητικό στον βασανισμένον αδελφό του τον Θεόδωρο.

Από τα τροπάρια των Αίνων που είπαμε, το πρώτο έχει περισσότερον πόνο και πάθος και σ αὐτὸ συνεταίριαξε ο ποιητής τεχνικά τη θλίψη του για το διωγμό της ορθοδοξίας με το υμνολόγημα του αγίου και με την καρτερική ελπίδα για τη σωτηρία της θεοσκέπαστης Θεσσαλονίκης, που και κείνον τον καιρό βρισκότανε σε αγωνία. Αυτά τα τροπάρια ταιριάζουνε πάντα στις δεινές δοκιμασίες που πέρασε απανωδιαστά η Θεσσαλονίκη από τον καιρό του Διοκλητιανού ίσαμε σήμερα.

Παρακάτω βάζω αυτό το τροπάρι και το μεταγυρίζω στην απλή γλώσσα, 

πλην χωρίς να μπορέσω να σιμώσω στο πρωτόγραφο:

«Δεύρο, μάρτυς Χριστού, προς ημάς, σου δεομένους συμπαθούς επισκέψεως και ρύσαι κεκακωμένους τυραννικαίς απειλαίς και δεινή μανία της αιρέσεως· υφ ἧς ως αιχμάλωτοι και γυμνοί διωκόμεθα, τόπον εκ τόπου διαρκώς διαμείβοντες και πλανώμενοι εν σπηλαίοις και όρεσιν. Οίκτειρον ουν, πανεύφημε, και δος ημίν άνεσιν· παύσον την ζάλην και σβέσον την καθ ἡμῶν αγανάκτησιν, Θεόν ικετεύων, τον παρέχοντα τω κόσμω το μέγα έλεος».

«Έλα, μάρτυρα του Χριστού, σε μας, που έχουμε μεγάλη ανάγκη από τη συμπονετικιά σου την επίσκεψη και γλύτωσέ μας από τις τυραννικές φοβέρες κι ἀπὸ τη δεινή μανία της αιρέσεως· που μας κατατρέχει σα νάμαστε σκλάβοι και περπατούμε γυμνοί δώθε και κείθε κι ἀλλάζουμε ολοένα τόπο με τόπο και πλανιόμαστε σαν τ ἀγρίμια στα βουνά και στα σπήλαια. Λυπήσου μας, πανεύφημε, και δώσε μας ανάπαψη, πάψε τη ζάλη και σβήσε την αγανάχτηση που σηκώθηκε καταπάνω μας, παρακαλώντας το Θεό, που δίνει στον κόσμο το μέγα έλεος».

ΠΑΝΑΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΩΤΡΙΑ Ο Ναός που άλλαξε την όψη του Διδυμοτείχου

ΚείμενοΛουδάρος Ανδρέας

Ένας ναός με διπλή σημασία, θρησκευτική αλλά και εθνική είναι αυτός της Παναγίας της Ελευθερώτριας στο Διδυμότειχο για την επέτειο των εγκαινίων του οποίου, ο οικουμενικός Πατριάρχης μεταβαίνει στην ακριτική πόλη της Θράκης.

Το «ΔΟΓΜΑ», θέλοντας να τιμήσει αυτήν την σημαντική επέτειο αλλά και το γεγονός της αφιξης του Πατριάρχη στην θράκη παρουσίαζει τα βασικά ιστορικά στοιχεία του Ναού της Ελευθερώτριας μαζί με λιγες φωτογραφίες από τα εγκαίνια του καθώς και την σημερινή του κατάσταση.

Το κείμενο που ακολουθεί καθώς και οι φωτογραφίες προέρχονται από την Ι.Μ. Διδυμοτείχου.

Ὁ μακαριστός Μητροπολίτης Διδυμοτείχου, Ὀρεστιάδος καί Σουφλίου Νικηφόρος μέ τήν ἐνθρόνισή του στό Διδυμότειχο στίς 29 Ἰανουαρίου 1989 διεπίστωσε τήν ἔλλειψη ἑνός ναοῦ στό κέντρο τῆς πόλεως, ὅπου κυριαρχοῦσε ἀπό αἰῶνες τό Τέμενος τοῦ Βαγιαζήτ. Οἱ ὑπάρχοντες Ναοί τοῦ Διδυμοτείχου περιορίζονταν στό Κάστρο τῆς πόλεως καί στίς ὑπώρειες αὐτοῦ, ἀφοῦ ὁ οἰκιστικός ἱστός τῆς πόλεως μέχρι τίς ἀρχές τοῦ 20ου αἰῶνα ἐκτεινόταν πέριξ τοῦ Κάστρου.

Ὁ μακαριστός ἐμφορούμενος ἀπό ἐθνικά καί πατριωτικά ἰδεώδη δέν ἀνεχόταν νά κυριαρχεῖ στήν πόλη τοῦ Διδυμοτείχου τό Τέμενος τοῦ Βαγιαζήτ. Ἀμέσως, λοιπόν, μετά τήν ἐγκατάστασή του στό Διδυμότειχο, παράλληλα μέ τίς ἄλλες του ποιμαντικές ὑποχρεώσεις καί δραστηριότητές του ξεκίνησε μιά μεγάλη κινητοποίηση γιά νά κτισθῆ ἕνας νέος μεγαλοπρεπής Ναός.

Παρά τίς ὑποκινούμενες ἀντιδράσεις μιᾶς μικρῆς εὐτυχῶς ὁμάδας ὁ Μητροπολίτης Νικηφόρος, πού διεκρίνετο γιά τό καλῶς νοούμενο πεῖσμα καί τήν ἐπιμονή του ,πείθει τήν Δημοτική ἀρχή μέ τό νέο Δήμαρχο κ. Εὐάγγελο Παπατσαρούχα, πού ἐνστερνίστηκε καί ἀγκάλιασε τό ὅραμα τοῦ Μητροπολίτου . Μέ τό αὐθορμητισμό πού τόν διέκρινε κι ἐκεῖνον ἐτέθη στή διάθεση τοῦ μακαριστοῦ Ποιμενάρχη ὅλος ὁ μηχανισμό τοῦ Δήμου καί ἄρχισαν οἱ ἐργασίες.

Στίς 17 Ἰουλίου 1992 ἔγινε ἡ θεμελίωση τοῦ νέου Ναοῦ . Τά σχέδια άνέλαβε καί ἐκπόνησε τό ἐπιτελεῖο τοῦ Καθηγητή τῆς Πολυτεχνικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Νικολάου Μουτσοπούλου μέ τήν ἐπιτόπια ἐπίβλεψη τοῦ Ἀρχιτεκτονικοῦ Γραφείου τοῦ μετέπειτα Δημάρχου κ. Χρήστου Τοκαμάνη .

Σέ σύντομο χρονικό διάστημα οἱ ἐργασίες ἄρχισαν καί ὁλοκληρώθηκαν σέ μία διετία καί τήν Κυριακή 29 Μαΐου 1994, ὁ μακαριστός Μητροπολίτης Νικηφόρος τέλεσε τά ἐγκαίνια τοῦ Μεγαλοπρεποῦς Ναοῦ τῆς Παναγίας τῆς Ἐλευθερώτριας .Μέ περίσσιο καμάρι ὁ μακαριστός ἀνεφώνησε τότε∙ «Νενίκηκα σε Βαγιαζήτ»!. Τά έγκαίνια ἔγιναν σέ μιά συγκινητική ἀτμόσφαιρα μέ τή συμμετοχή τῶν Μητροπολιτῶν Μηθύμνης κ. Χρυσοστόμου καί Μυτιλήνης κ. Ἰακώβου, πολλῶν κληρικῶν καί πλήθους πιστῶν ἀπ΄ ὅλη τήν περιοχή τοῦ Ἕβρου.



Ὁ νέος Ναός εἶναι μνημεῖο γιά τήν πόλη τοῦ Διδυμοτείχου άλλά καί γιά ὅλη τή Θράκη γενικότερη. Ἔχει μῆκος 42 μέτρα, πλάτος 28 μέτρα καί τό ὕψος τοῦ κωδωνοστασίου φθάνει τά 33 μέτρα καί δεσπόζει σ’ ὅλη τήν πόλη καί τήν περιοχή.

Μπροστά στό Ναό ἀργότερα στήθηκε ὁ χάλκινος ἀδριάντας τοῦ τελευταίου βυζαντινοῦ αὐτοκράτορα Κωνσταντίνου τοῦ ΙΑ’ Παλαιολόγου, δίπλα στόν ὁποῖο ἐνταφιάσθηκε καί ὁ Μητροπολίτης Νικηφόρος στίς 6 Ὀκτωβρίου 2009,ὡς Κτίτορας τοῦ Ναοῦ .

Μετά τήν ὁλοκλήρωση τῶν βασικῶν οἰκοδομικῶν ἐργασιῶν καί τήν ἀπόδοση τοῦ Ναοῦ στή λατρεία, συμπληρώθηκε σταδιακά ὁ ἐξωραϊσμός του μέ τήν τοποθέτηση τέμπλου ἀπό τό ἐργαστήριο Ξυλογλυπτικῆς Ἀμανατίδη, μέ είκόνες τέμπλου πού φιλοτεχνήθηκαν ἀπό τόν ἐκ Διδυμοτείχου ἁγιογράφο Βάϊο Τσουλκανάκη καί τό ἐργαστήριο τοῦ ἁγιογράφου Ἀναστασίου Δαμίγου. Στή συνέχεια ἡ ἁγιογράφιση τοῦ Ναοῦ ἀνετέθη στόν ἐκ Διδυμοτείχου ἁγιογράφο Ἰωάννη Σαρσάκη, ὁ ὁποῖος ἐντός μιᾶς δεκαετίας παρουσίασε ἕνα μοναδικό ἁγιογραφικό ἔργο.



Στόν τροῦλλο τοῦ Ναοῦ μέσα ἀπό ψηφίδες προβάλλει ὁ Παντοκράτορας, περιστοιχιζόμενος ἀπό τούς Δικαίους καί τούς Προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ἔργο τοῦ καλλιτέχνη Παύλου Σαρφατῆ. Ἀργότερα ὁ ἴδιος καλλιτέχνης ἀπεικόνισε σέ ψηφιδωτό στήν εἴσοδο τοῦ Ναοῦ τόν μακαριστό Μητροπολίτη νά προσφέρει γονυπετής τόν Ναό στήν Παναγία τήν Ἐλευθερώτρια , ἡ ὁποία προστατεύει και σκεπάζει τήν πόλη τοῦ Διδυμοτείχου.

Στή μεγάλη του αὐτή προσπάθεια ὁ μακαριστός Νικηφόρος ἀναζήτησε καί βρῆκε πρόθυμους συμπαραστάτες ἀπό τήν περιοχή τῆς Θράκης, ἀλλά καί ἀπ΄ ὅλη τήν Ἐλλάδα καί τό ἐξωτερικό. Πέρα ἀπό τήν ἐνίσχυση τῆς Πολιτείας , τήν οἰκονομική συνδρομή τους προσέφεραν πρόθυμα πάρα πολλοί φορεῖς ,ἡ Ἱερά Σύνοδος, Μητροπόλεις, Σύλλογοι, Ἐπιμελητήρια άλλά καί χιλιάδες ἐπώνυμοι καί ἀνώνυμοι δωρητές.Ὁ ἴδιος ὁ μακαριστός Μητροπολίτης μᾶς ἀνέφερε πώς μέ θαυμαστό τρόπο ἡ Παναγία ἀνταποκρινόταν κάθε φορά στίς παρακλήσεις του γιά νά νά ὁλοκληρωθῇ σύντομα «τό Σπίτι της», ὅπως ἔλεγε.



Τά τελευταῖα χρόνια μέ τήν φροντίδα τοῦ νέου Μητροπολίτου Διδυμοτείχου κ. Δαμασκηνοῦ ,ἐξωπλίσθη ὁ Ναός μέ ἀργυρά ἱερά σκεύη, καλλύματα ἁγίας Τραπέζης , διεμορφώθη καί ἁγιογραφεῖται ἡ Κατακόμβη τοῦ Ἁγίου Ἐλευθερίου καί πλακοστρώθηκε τό ὑπόγειο, τό ὁποῖο φιλοξενεῖ Ἐκκλησιαστικό Μουσεῖο, αἴθουσα διαλέξεων χωρητικότητας 250 ἀτόμων, τήν Βιβλιοθήκη τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως καί τό Ἐκθετήριο Ἐκκλησιαστικῶν εἰδῶν.

Ὁ Ναός πανηγυρίζει τήν 28η Ὀκτωβρίου ,ἐπί τῇ ἑορτῇ τῆς Ἁγίας Σκέπης.















πηγη-dogma.gr

Τι είναι οι Άγγελοι και πως δημιουργήθηκαν;

Ἡ πρώτη σημασία τῆς λέξεως ἄγγελος στήν Ἁγία Γραφή εἶναι αὐτή τοῦ ἀγγελιαφόρου καί τήν συναντοῦμε στούς Εὐαγγελιστές Ματθαῖο καί Λουκᾶ1. Πολλές φορές σημαῖνει αὐτόν πού κομίζει κάποιο μήνυμα2, ἄλλες ὑποδηλώνει τόν Προφήτη3, ἄλλες πάλι τόν ἱερέα4, ἐνῶ ἄλλες τόν ἱεροκήρυκα5. Ὅμως ὄταν στήν Παλαιά Διαθήκη ἀκόμα διαβάζουμε περί τοῦ Μεγάλου Ἀγγέλου ἤ τοῦ Μεγάλου ἀγγέλου τῆς Διαθήκης πού ἀναφέρεται στόν προφήτη Μαλαχία6  γνωρίζουμε ὅτι πρόκειται γιά τό δεύτερο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριαδός, τόν Ἰησοῦ Χριστό7. Ὅμως σήμερα δέν θά ἀναφερθοῦμε στόν Μεγάλης Βουλῆς Ἄγγελο Ἰησοῦ Χριστό ἀλλά γιά τούς κτιστούς ἀγγέλους τούς ἀγγέλους δηλαδή πού δημιούργησε ὁ Θεός τῶν ὁποίων σήμερα ἑορτάζουμε τήν Σύναξη. 

Πότε ὅμως δημιουργήθηκαν οἱ ἄγγελοι ; 
Οἱ ἄγγελοι δημιουργήθηκαν πολύ πρίν τήν δημιουργία τοῦ ὁρατοῦ κόσμου: “ὅτε ἐγενήθησαν ἄστρα, ἤνεσάν με φωνή μεγάλη πάντες ἄγγελοί μου.” ἀναφέρεται χαρακτηριστικά στό βιβλίο τοῦ Ἰώβ8. Ἄρα ἄν μᾶς ρωτήσει κάποιος γιά τό πότε δημιουργήθηκαν οἱ ἄγγελοι μποροῦμε νά τοῦ ἀπαντήσουμε ὅπως ἡ Ἁγία Γραφή μᾶς πληροφορεῖ γιά αὐτό.



Τί ὄντα εἶναι; Ὑπάρχει μεταξύ τους διάκριση φύλων;
Εἶναι πνευματικά ὄντα καί δέν ἔχουν διάκριση στό φύλο τους. Διαβάζουμε σχετικά μέ αὐτό «Ἐν γὰρ τῆ ἀναστάσει οὔτε γαμοῦσιν οὔτε ἐκγαμίζονται, ἀλλ' ὡς ἄγγελοι Θεοῦ ἐν οὐρανῶ εἰσί». 9

Πόσοι εἶναι ὡς πρός τό πλῆθος τους; 
Στήν Βίβλο οἱ ἄγγελοι παρουσιάζονται πολυπληθεῖς καί ἀναφέρεται «ποταμός πυρὸς εἶλκεν ἔμπροσθεν αὐτού· χίλιαι χιλιάδες ἐλειτούργουν αὐτῶ, καί μύριαι μυριάδες παρειστήκεισαν αὐτῶ· κριτήριον ἐκάθισε, καί βίβλοι ἠνεώχθησαν»,10   ἀλλά καί οἱ εὐαγγελιστές Ματθαῖος11  καί Λουκᾶς12  ὅπως καί ὁ ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν Παῦλος ἀναφέρει13. Ἀκόμα στήν θεία λειτουργία γιά παράδειγμα τοῦ Ἱεροῦ Χρυστοστόμου διαβάζουμε «καίτοι σοι παρεστήκασι χιλιάδες ἀρχαγέλλων καί μυριάδες ἀγγέλων, τά Χερουβίμ καί τά Σεραφίμ, ἑξαπτέρυγα, πολυόμματα, μετάρσια, πτερωτά»14. 



Ποιό εἶναι τό ἔργο τους; 
Ἀφοῦ γνωρίζουμε ὅτι εἶναι λειτουργικά πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα καταλαβαίνουμε ὅτι τό ἔργο τους εἶναι νά μεταφέρουν τά μηνύματα τοῦ Θεοῦ στούς ἀνθρώπους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα εἶναι ἡ ἀποστολή τοῦ Γαβριήλ στήν Παναγία γιά νά τῆς πεῖ ὅτι θά γεννήσει τόν Ἰησοῦ Χριστό15. Ὑπάρχουν στήν ἁγία Γραφή πολλά περιστατικά πού διαφαίνεται τό ἔργο τους16. 

Ἔχουν δύναμη καί τά πνεύματα αὐτά; 
Ναί, ἀναφέρονται ὡς ὄντα μεγάλης ἱσχύος. Διαβάζουμε στούς ψαλμούς «εὐλογεῖτε τόν Κύριον, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ, δυνατοί ἱσχύι ποιοῦντες τόν λόγον αῦτοῦ τοῦ ἀκούσαι τῆς φωνῆς τῶν λόγων αῦτοῦ»17. Σέ ἄλλα χωρία φαίνεται νά εἶναι καί ἐνεργητικοί18. 

Πῶς ὁμαδοποιούνται οἱ ἄγγελοι; Ποιές οἱ τάξεις τῶν ἀγγέλων;
Οἱ Οὐράνιες Δυνάμεις χωρίζονται σέ Ἀγγέλους, Ἀρχαγγέλους, Χερουβίμ, Σεραφίμ, Θρόνους, Κυριότητες, Δυνάμεις, Ἐξουσίες καί Ἀρχές19. Ἡ καθεμιά ἀπό αὐτές τίς τάξεις τῶν ἀγγέλων ἔχουν κάποιο ἔργο ἀπό τό Θεό νά πράττουν. Δέν μποροῦμε νά ξέρουμε ἀκριβῶς τήν διάκριση τῶν τάξεων αὐτῶν.



Πῶς βρίσκονται; Πῶς ὑπάρχουν;
Ἄν θελήσουμε νά ἀπαντήσουμε στό ἐρώτημα αὐτό πού θά ποῦμε ὅτι ἀπολαμβάνουν τῆς οὐρανίου μακαριότητος ὅπως συμβαῖνει καί μέ τούς ἁγίους. Αὐτό σημειώνεται καί στήν πρός Ἑβραίους ἐπιστολή τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Διαβάζουμε: «Ἀντίθετα, ἐσεῖς προσήλθατε στό ὄρος Σιῶν, στήν πόλη τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, στήν ἐπουράνια Ἰερουσαλήμ, σέ μυριάδες ἀγγέλους, σέ πανηγύρι καί σέ σύναξη τῶν πρωτοτόκων υἱῶν τοῦ Θεοῦ, πού τά ὀνόματά τους ἔχουν καταγραφεῖ στούς οὐρανούς.» 20

Ἐνδιαφέρονται γιά τούς ἀνθρώπους; 
Οἱ ἄγγελοι ἐνδιαφέρονται γιά τούς ἀνθρώπους καί τό χαρακτηριστικότερο παράδειγμα βρίσκεται στό βιβλίο τῆς Ἀποκαλύψεως τοῦ Ἰωάννου στό ὁποῖο διαβάζουμε:  « Ἔγινε τότε πόλεμος στόν οὐρανό· ἀπό τήν μιά ὁ Μιχαήλ μέ τούς ἀγγέλους του καί ἀπό τήν ἄλλη ὁ δράκοντας. Ὁ δράκοντας μέ τούς ἀγγέλους του πολέμησε ἀλλά δέν ἐπικράτησε, κί ἔτσι δέν τοῦ ἐπιτράπηκε νά μείνει στόν οὐρανό. Ἔτσι ρίχθηκε ὁ δράκος ὁ μεγάλος, ὁ ὄφις ὁ ἀρχαῖος, πού λέγεται διάβολος καί σατανάς». 21



Οἱ δαίμονες ἦταν κάποτε ἄγγελοι; Πῶς ἐξέπεσαν;
Ἦταν μιά στιγμή πού οἱ ἄγγελοι ἔδειξαν ἐγωισμό πρός τόν Θεό καί ἔπεσαν. Ναί, μιά τάξη ἀγγέλων ἔπεσαν καί ἔγιναν δαίμονες. Μιά ὁμάδα ἀγγέλων ἁμαρτάνοντας ἀποπέμφθηκε ἀπό τόν Θεό στήν Ἄβυσσο. Πῶς γνωρίζουμε ὅτι κατοικοῦν στήν Ἄβυσσο; Ἀπό τήν περικοπή μέ τό δαιμόνιο στό θαῦμα τῆς θεραπείας στήν χώρα τῶν Γαδαρηνῶν: «Παρήγγειλε γάρ τῶν πνεύματι τῶν ἀκαθάρτω ἐξελθεῖν ἀπό τοῦ ἀνθρώπου…καί παρεκάλει αὐτόν ἵνα μή ἐπιτάξη αὐτοῖς εἰς τήν ἄβυσσον ἀπελθεῖν»22. 

Οἱ παραπάνω ὀνομάστηκαν διάβολοι, δαίμονες ἤ πειρασμοί. Ὁ ἀρχηγός τους ὀνομάζεται στήν ἑβραϊκή γλῶσσα Βεελζεβούλ πού μεταφράζεται τόν ἄρχοντα τῶν μυγῶν.

Πῶς νά τιμοῦμε τούς ἀγγέλους στήν ζωή μας; Ἔχει ὁ καθένας χριστιανός ἕναν ἄγγελο;
Ἀξίζει νά ἀναφέρουμε ὅτι, ἐκτός τῆς σημερινῆς ἑορτῆς τῶν ἁγίων Αρχαγγέλων Γαβριήλ και Μιχαήλ, ἡ Ἐκκλησία μας ἔχει ἀφιερώσει μιά ἡμέρα τῆς ἐβδομάδος σ᾽αὐτούς, τήν Δευτέρα, κάθε δευτέρα εἶναι ἀφιερωμένοι σ᾽ἀυτούς. Ἔτσι οἱ μοναχοί πού ἔχουν τάξη ἀγγέλων καί πρέπει νά ζοῦν σάν ἄγγελοι νηστεύουν κάθε Δευτέρα καί διαβάζουν πρός τιμήν τους τόν παρακλητικό τους κανόνα. Καί στά ἐκκλησιαστικά μας βιβλία πού ἀναγινώσκουμε στούς ναούς ἀναφέρονται τήν Δευτέρα πολλά τροπάρια καί ὕμνοι ἐξυμνοῦν τούς ἁγίους ἀγγέλους. 

Καί ὁ καθένας μας ἔχει ἕναν ἄγγελο πού εἶναι μοναδικός γι᾽αὐτόν καί ὀνομάζεται φύλακας ἄγγελος. Τόν λαμβάνει ὡς δῶρο ὁ κάθε ἄνθρωπος πού βαπτίζεται καί βρίσκεται βοηθός του μέχρι τό πέρας τῆς ζωῆς του. Στόν ἄγγελο αὐτόν πρέπει νά δίνουμε χαρά μέ τίς σκέψεις μας καί τά ἔργα μας. Ὑπάρχει μιά ὡραία προσευχή πρός αὐτόν τόν ἄγγελο μας, πού μποροῦμε νά τοῦ ἀπευθύνουμε κάθε βράδυ πρίν κοιμηθοῦμε! Ἐπίσης, στούς ἱερούς μας ναούς μετά τήν ἀκολουθία τῶν ἐγκαινίων τους ἕνας φύλακας ἄγγελος βρίσκεται πάντοτε δίπλα στήν Ἁγία Τράπεζα στό ἱερό βῆμα καί εἶναι ὁ φύλακας ἄγγελός της. Σέ κάθε ἱερό χῶρο ὑπάρχουν τέτοιοι ἄγγελοι. Ἔχω παρατηρήσει ὅταν γίνεται ὁ σαραντισμός τῶν μικρῶν ἀθώων παιδιῶν στόν ναό, τά παιδιά νά κοιτοῦν ψηλά καί χαμογελοῦν, εἴμαστε βέβαιοι ὅτι βλέπουν τούς ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ! Αὐτό τό γεγονός μᾶς δίνει ἕνα δίδαγμα ὅτι πρέπει γιά νά βλέπουμε τά μεγάλα καί θαυμαστά πού ἔχει ἱ πίστη μας νά καθαρεύει ἡ καρδιά μας!

Γιά μιά ὁλοκληρωμένη προσέγγιση περί τῶν ἀγγέλων δέν μποροῦμε νά μήν παραθέσουμε καί ἕνα τμῆμα τῶν ὅσων ἀναφέρει ὁ μεγάλος δογματολόγος τῆς Ἐκκλησίας μας, ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός :

«Εἶναι ὁ ἄγγελος φύση λογική, πνευματική καί ἐλεύθερη, μεταβλητή σύμφωνα μέ τήν ἀπόφασή της, δηλαδή μεταβλητὴ μέ τή θέλησή της· διότι κάθετι πού ἔχει δημιουργηθεῖ εἶναι καί μετάβλητο καί μόνο τό ἀδημιούργητο εἶναι ἀμετάβλητο. Ἐπίσης κάθετι λογικό εἶναι ἐλεύθερο. Ἐπειδὴ λοιπόν ὁ ἄγγελος εἶναι λογικὴ καί πνευματική φύση, εἶναι ἐλεύθερη· ἐπειδή ὅμως εἶναι φύση πού ἔχει δημιουργηθεῖ, εἶναι μεταβλητή, μέ δυνατότητα νά μένει σταθερή καί νά προοδεύει στό ἀγαθό, ἀλλὰ καί νά κατευθύνεται στό κακό. Ἐπίσης, δέν ἔχει τή δυνατότητα νά μετανοήσει, διότι εἶναι καί ἀσώματος. Ὁ ἄνθρωπος δηλαδὴ μπορεῖ νά μετανοήσει λόγῳ τῆς ἀσθένειας τοῦ σώματός του. Εἶναι ἀθάνατος ὄχι ἐκ φύσεως, ἀλλὰ κατά χάρη· διότι κάθετι πού ἔχει ἀρχή, ἔχει καί τέλος σύμφωνα μέ τούς φυσικούς νόμους. Καί μόνος ὁ Θεός εἶναι αἰώνιος, ἤ καλύτερα πέραν ἀπό τό αἰώνιο· διότι ὁ Δημιουργός τοῦ κόσμου δέν ἐξαρτᾶται ἀπό τό χρόνο, ἀλλὰ εἶναι πέραν ἀπό τό χρόνο. Οἰ ἄγγελοι εἶναι δεύτερα πνευματικά φώτα, πού παίρνουν τό φωτισμό ἀπὸ τό πρῶτο καί ἄναρχο φῶς καί δέν ἔχουν ἀνάγκη ἀπὸ γλῶσσα καί ἀκοή, ἀλλά πληροφοροῦνται μεταξύ τους τά προσωπικά διανοήματα καί τίς ἀποφάσεις τους χωρίς τόν προφορικό λόγο».23

ΠΗΓΗ-ΚείμενοΑρχιμανδρίτης Ιάκωβος ΚανάκηςΦωτογραφίεςΔΟΓΜΑ / Αρχείο

 
-------------------------------------------------------1. Μτ. 11,10. Λκ. 7,24.
2. Ἰώβ 1,14. Α΄ Βασ. 11,33.
3. Ἠσ. 42,19. Ἀγγ. 1, 13.
4. Ἐκκλ. 5,6. Μαλαχ. 2,7.
5. Ἀποκ.2,1.8.12.
6. Μαλαχ. 3,1.
7. Ἰερεμίου Φούντα, Διδακτορική διατριβή, «Ἡ περί προϋπάρξεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ Διδασκαλία τῆς Ἁγίας Γραφῆς κατά τόν Ἱερόν Χρυσόστομον», Ἀθῆναι 2002, σ.208.
8. Ἰώβ 38,7.
9. Μτ. 22,30.
10. Δαν. 7, 10
11. Μτ. κστ΄53
12. Λκ. 2,13.
13. Ἑβρ. 12, 22.23.
14. Θεία Λειτουργία Ἱεροῦ Χρυσοστόμου, Ἀποστολική διακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Ἀθήνα 2009, σελ. 110
15. Λκ. 1,26-38.
16. Γεν.19
17. Ψλ. 92, 20.
18. Β´Πέτρ. 2,11, Ἀποκ. 5,2. 18, 21.
19. Κριτ. 13,20. Ἠσ. 6, 2-6. Δαν. 9, 21-23, Μτ. 13, 49, Πράξ. 27,23, Ἀποκ. 8,13.
20. Ἑβρ. 12, 22.23.
21. Ἀποκ.12,7.
22. Λκ. 8, 29-31.
23. Ἰω. Δαμασκηνοῦ, Περί Αγγέλων, Migne PG 94, 865.

Ο ΦΑΡΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΣΤΟ ΔΕΝΔΡΟΠΟΤΑΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Ένας «φάρος» φωτίζει το... γκέτο!

Όπου ανοίγει ένα σχολείο, κλείνει μια φυλακή, λέει μια γνωστή ρήση. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει κι όπου δημιουργείται ένας “Φάρος”. Μειώνονται δείκτες εγκληματικότητας, καταρρίπτονται στερεότυπα και τα παιδιά μιας γκετοποιημένης περιοχής κερδίζουν όχι μόνο την αναγνώριση της τοπικής κοινωνίας αλλά μέχρι κι ένα εισιτήριο για το Σεντ Λούις των ΗΠΑ!

Με αφορμή την προσεχή έναρξη ανέγερσης των νέων και σύγχρονων εγκαταστάσεών του, το Δόγμα επισκέφθηκε το Κέντρο προστασίας ανηλίκων ROM “Φάρος του Κόσμου” στον Δενδροπόταμο, μια περιοχή στη δυτική Θεσσαλονίκη στην οποία εκτιμάται ότι ζουν περίπου 4.500 κάτοικοι, τα 2/3 των οποίων είναι Ρομά. Μια περιοχή όπου δεν μπορεί κάποιος να είναι περαστικός αφού εκεί οδηγούν μόνο τέσσερις συγκεκριμένοι δρόμοι.

«Ο Δενδροπόταμος αποτελεί χώρο απόθεσης ανθρωπίνων απορριμμάτων. Ό,τι δεν θέλει να βλέπει η κοινωνία μας, το “θάβει” εδώ, στον Δενδροπόταμο», λέει ο αρχιμανδρίτης Αθηναγόρας Λουκατάρης, εφημέριος του ναού Αγίου Νεκταρίου της περιοχής, υπεύθυνος για το παρεκκλήσιο του αστυνομικού μεγάρου Θεσσαλονίκης, μέλος στο διοικητικό συμβούλιο της Εταιρείας Προστασίας Ανηλίκων του Υπουργείου Δικαιοσύνης, μα πάνω απ’ όλα ψυχή και πατέρας για τα παιδιά που φιλοξενούνται και στηρίζονται από τον Φάρο.

Στις εγκαταστάσεις του Φάρου, μια μικρή μονοκατοικία προς το παρόν, ζουν, με εισαγγελική εντολή, εφτά αγόρια. Οι ανάγκες είναι για πολύ περισσότερα αλλά, μέχρι την ολοκλήρωση της ανέγερσης των νέων εγκαταστάσεών του από τη Φιλόπτωχο Αδελφότητα Ανδρών Θεσσαλονίκης, δεν υπάρχει χώρος. Μαζί με τα παιδιά ζει η κ. Ελένη Τρανού, φιλόλογος- αρχαιολόγος, η οποία τα φροντίζει σε καθημερινή βάση.

Κάθε μεσημέρι, στην κουζίνα του Φάρου, ετοιμάζονται από την κ. Ελένη Πασχαλίδου και τις 15 μαγείρισσες που επιβλέπει, όλες εθελόντριες, 450 μερίδες φαγητού οι οποίες προορίζονται για τα περισσότερα παιδιά της περιοχής τα οποία φροντίζει το κέντρο αλλά και για ορισμένους από τους γονείς τους.





Ο Φάρος του Κόσμου ξεκίνησε το 2005 από την ανάγκη του πατρός Αθηναγόρα να διοχετεύσει κάπου την αγάπη του για τους συνανθρώπους του. «Στο μυαλό μου είχα μήπως κατέβω στα ιεραποστολικά κλιμάκια της Αφρικής αλλά ο τότε μητροπολίτης Νεαπόλεως Διονύσιος μου είπε “Έχουμε κι εμείς μια Αφρική. Είναι ο Δενδροπόταμος. Πήγαινε εκεί να κάνεις ό,τι θα έκανες στην Αφρική”», αναφέρει χαρακτηριστικά ο πατήρ Αθηναγόρας.


Δίκτυο... πρωινής αφύπνισης!

Για να μπορέσουν οι ROM του Δενδροποτάμου να κοινωνικοποιηθούν, έπρεπε ο Φάρος να ξεκινήσει τη δράση του από την εκπαίδευση των παιδιών. Από σπίτι σε σπίτι, ο πατήρ Αθηναγόρας με τους συνεργάτες του έψαξαν να βρουν όλα τα παιδιά της περιοχής για να τα βοηθήσουν να πάνε στο σχολείο.

«Πηγαίνοντας από σπίτι σε σπίτι, κάποιες φορές διαπιστώναμε ότι δεν ήταν εκεί κανένας από τους δύο γονείς των παιδιών. Μπορεί να ήταν φυλακισμένοι ή τοξικομανείς ή να θεωρούσαν πολυτέλεια το να πάνε τα παιδιά τους στο σχολείο. Αλλά και να ήταν εκεί δεν θα έκαναν τη θυσία να ξυπνήσουν το πρωί να τα ετοιμάσουν. Πώς να πάει ένα παιδί το πρωί στο σχολείο όταν όλοι στο σπίτι κοιμούνται, χωρίς να έχει πρωινό γεύμα, καθαρά ρούχα, σχολική ύλη; Πράγματα αυτονόητα για τον υπόλοιπό κόσμο αλλά καθόλου αυτονόητα για εδώ», υποστηρίζει ο πατήρ Αθηναγόρας.

Έπρεπε, λοιπόν, να φτιαχτούν στο Δενδροπόταμο δομές οι οποίες θα αντικαθιστούσαν το ρόλο των γονέων. Δημιουργήθηκε, έτσι, δίκτυο πρωινής αφύπνισης. Τα μεγαλύτερα παιδιά πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και ξυπνούσαν τα μικρότερα.

Διαμορφώθηκαν οι χώροι στην κατακόμβη του ναού προκειμένου να γίνουν μαγειρεία και τραπεζαρία για να ετοιμάζουν και να σερβίρουν, αρχικά, το πρωινό των παιδιών, στην πορεία και τα υπόλοιπα γεύματα της ημέρας, λουτρά, πλυντήρια, αποθήκες ρούχων και σχολικής ύλης για να τα εφοδιάζουν με ό,τι χρειάζονται καθώς και χώροι όπου θα μπορούν να μελετούν τα μαθήματά τους.

«Έτσι, καταφέραμε να τα οδηγήσουμε στο σχολείο. Στην αρχή, βέβαια, το τσιγγανάκι δεν μπορούσε να καθίσει περισσότερο από δέκα λεπτά στο θρανίο ή παραπάνω από δύο ώρες να παραμείνει στο σχολείο. Αυτό το αντιμετωπίσαμε με τη δημιουργία ποδοσφαιρικών, μουσικών και θεατρικών ομάδων. Λέγαμε, για παράδειγμα, στα παιδιά “αφού αγαπάτε πολύ το ποδόσφαιρο κι ήρθατε σήμερα στην προπόνηση, στον αγώνα του Σαββάτου θα παίξουν μόνο όσοι έχουν τις απαραίτητες παρουσίες στο σχολείο”. Έπρεπε να βρίσκουμε συνεχώς κίνητρα για να κρατήσουμε τα παιδιά στο σχολείο αλλά να τα έχουμε και ολημερίς κοντά μας, απασχολημένα, γιατί αλλιώς παραμόνευαν συμμορίες για να τα στρατολογήσουν σε κάθε είδους παραβατικότητα», εξηγεί ο πατήρ Αθηναγόρας.

Εκτός από την εκπαίδευση των παιδιών, κάτι που απασχόλησε ιδιαίτερα τον πατέρα Αθηναγόρα από τα πρώτα χρόνια του Φάρου ήταν η υγεία των παιδιών. Φρόντισε δύο φορές το χρόνο να γίνεται γενικός εμβολιασμός των παιδιών του Δενδροποτάμου γιατί πολλά από αυτά ήταν ανασφάλιστα, κάποια και απολιτογράφητα, χωρίς πρόσβαση στους φορείς υγείας.


FAR.GO.Bots: Από το Δενδροπόταμο… στο Σεντ Λούις!

Τον Μάρτιο πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη, ο Διαγωνισμός Ρομποτικής και Καινοτομίας First Lego League. Στον διαγωνισμό συμμετείχαν 32 ομάδες των δέκα ατόμων. Η πρώτη ομάδα που δήλωσε συμμετοχή και απέσπασε και το πρώτο βραβείο ομαδικότητας ήταν οι FAR.GO.Bots, από το Φάρο του Κόσμου.

Οι FAR.GO.Bots, παιδιά Ρομά 9 ως 16 ετών, εντυπωσίασαν τους Αμερικανούς διοργανωτές του διαγωνισμού με την πρόοδό τους. Ενώ προέρχονται από μια υποβαθμισμένη περιοχή με υψηλά ποσοστά εγκληματικότητας κι αρχικά στερούνταν βασικής εκπαίδευσης, με τη βοήθεια του Φάρου κατάφεραν να προχωρήσουν στις εκπαιδευτικές βαθμίδες, να πάρουν μέρος στο διαγωνισμό και να διακριθούν κιόλας.

Έτσι, συμμετείχαν τον Απρίλιο στο World Festival στο Σεντ Λούις των ΗΠΑ ως επιλεγμένη τιμώμενη ομάδα. «Τα παιδιά μας μπόρεσαν να χτίσουν γέφυρες με την άλλη άκρη της γης. Αυτό έχει ανοίξει τους ορίζοντές τους. Μπορούν πλέον να έχουν δικαίωμα στο όνειρο κι ένα λαμπρό μέλλον γιατί διαθέτουν πια όλα τα εφόδια», είπε ο πατήρ Αθηναγόρας.


Χορηγοί και τοπική κοινωνία Ρομά

Οι άνθρωποι που στηρίζουν κι ενισχύουν το έργο και τις δραστηριότητες του Φάρου είναι πολλοί. Σ’ αυτό συντελεί η χαρισματική προσωπικότητα κι η ζεστασιά του πατρός Αθηναγόρα, καθώς και το ότι δεν διαχειρίζεται χρήματα. «Οι χορηγοί μας ενισχύουν σε είδος. Περιμένουν πότε θα τους πούμε ότι έχουμε μια έλλειψη για να τρέξουν να συνδράμουν», εξηγεί ο πατήρ Αθηναγόρας.

Όσο για τις αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας, ο πατήρ Αθηναγόρας λέει ότι «η τοπική κοινωνία σέβεται κι εκτιμά πολύ αυτό που κάνουμε γιατί όλοι έχουν ένα παιδί είτε δικό τους είτε εγγονάκι τους το οποίο απολαμβάνει των δράσεων του Φάρου».





Το μέλλον των παιδιών και του Φάρου

Ο Φάρος του Κόσμου έχει πλέον τους πρώτους απόφοιτους λυκείου που σπουδάζουν, με υποτροφίες χορηγών, σε ιδιωτικά ΙΕΚ της Θεσσαλονίκης, ζαχαροπλάστες, σεφ, λογιστές. «Είναι τα παιδιά που για πρώτη φορά μπορούν να σταθούν ανάμεσα στην υπόλοιπη κοινωνία και να ενταχθούν ομαλά στην αγορά εργασίας», καμαρώνει ο πατήρ Αθηναγόρας για την πρόοδο των παιδιών και συμπληρώνει «θέλουμε μόλις τελειώσουν τα παιδιά τις σπουδές τους, να τους ανοίξουμε μια επιχείρηση. Να δουλέψουν αμέσως για να γίνουν το παράδειγμα για τα υπόλοιπα παιδιά. Να δείξουν σε όλους ότι ο τσιγγάνος δε χρειάζεται ούτε να πουλήσει ναρκωτικά ούτε να κλέψει για να ζήσει».

Τι ονειρεύεται ο πατήρ Αθηναγόρας για το μέλλον του Φάρου; «Τα όνειρά μας είναι να βλέπουμε τα παιδιά μας να προοδεύουν, να τα αποκαθιστούμε επαγγελματικά, να χαιρόμαστε τις οικογένειες που θα δημιουργούν. Να αλλάζουμε μαζί την ιστορία αυτού του τόπου».

Προκαλεί εντύπωση το ότι λέει συνεχώς «τα παιδιά μας» και μας εξηγεί «η σχέση μου με τα παιδιά του Φάρου είναι πιο ισχυρή από τη βιολογική σχέση ενός πατέρα με το παιδί του. Εκείνη σου προκύπτει ενώ αυτή την επιλέγεις».












Επικοινωνία

http://www.farostoukosmou.gr
https://www.facebook.com/farostoukosmou